برسد يا نعمتي دريابد بآن مغرور نشود گاه هست كه آب آشاميدنى از براي كسى تمام نمىشود چه جاى زيادة بر آن . 5373 ربّما أدرك الظّنّ بالصّواب . بسا باشد كه فانى « 1 » شود ظنّ براه راست . « ظنّ » بمعنى گمانست يعنى اعتقاد راجح وگاهى بمعنى « علم » نيز يعنى اعتقاد جازم مستعمل مىشود ، وهر دو معنى در اينجا مناسب است ، وظاهر اينست كه مراد بيان عجز آدميست واين كه همچنين نيست كه در هر باب علم براه راست يا گمان بآن تواند تحصيل كرد پس در چنين جائى بايد توقّف كند ، يا اين كه بعقل خود در هر جا علم براه راست يا گمان بآن نتواند تحصيل كرد ، پس ناچارست أو را از معلمي كه تعليم كند أو را از جانب خدا . 5374 ربّما عزّ المطلب والاكتساب . بسا باشد كه عزيز يعنى ناياب يا كمياب شود مطلب وكسب كردن . اين نيز همان مضمون فقرهء سابق است واين كه بعضي مطالب باشد كه نتوان دريافت آنرا وكسب كرد آنرا ، يا اين كه كم توان دريافت وكسب كرد ، وممكن است كه مراد اين باشد كه بسا باشد كه ناياب يا كمياب شده باشد براي كسى بمطلب رسيدن وكسب كردن پس سعى چنين كسى سودى ندارد أصلا يا چندان سودى ندارد چنانكه در شرع أقدس مكروه شمرده شده سوداى با « محارفان » بفتح راء بي نقطه يعنى

--> ( 1 ) صاحب قاموس گفته : « أدرك الشّىء بلغ وقته وانتهى وفنى » وزبيدى در شرح آن چنين گفته : « أدرك الشيء ادراكا بلغ وقته وانتهى ومنه أدرك التّمر والقدر إذا بلغت اناها وأدرك الشيء أيضا إذا فنى حكاه شمر عن الليث وقال : لم أسمعه لغيره وبه أوّل قوله تعالى : بل أدرك عملهم اى فنى علمهم في الآخرة ( آن گاه قولي از ازهرى بر خلاف اين نقل كرده وبجواب آن بتفصيل پرداخته است هر كه طالب باشد به آنجا مراجعه كند ) پس معلوم شد كه « فانى شد » در ترجمهء « أدرك » درست است ، در منتهى الإرب گفته : « أدرك الدقيق آرد فنا پذيرفت » .